عنوان: مبانی نظری و پیشینه تحقیق معناشناسی آوایی(فنوسمانتیک)

فرمت فایل: word

تعداد صفحات: 55

دانش فنوسمانتیک یا همان دانش معناشناسی آوایی از جمله دانش های نوین می باشد که به تازگی مورد توجه اندیشمندان قرار گرفته است. دانش معناشناسی آوایی متشکل از: سه بخش آوا، معنا و رابطه میان این دو می باشد. این دانش در دو حوزه اصلی پی گیری می شود: نخست: کشف نشانه های آوایی و ارتباط آن ها با معانی که سبب کشف مدلولی جدید می گردد و دیگر معناشناسی آوایی واژگان و جملات که در این قسم آواها خود نشانه هایی در جهت کشف معنا می باشند.

معناشناسی آوایی امروزه در حوزه زبان شناسی و خصوصا در حوزه شعر و متن ادبی مورد توجه ویژه قرار گرفته است. شايد يكى از علل مطرح شدن اين ويژگى در دوره معاصر، پيشرفت دانش زبانشناسى و آواشناسى بوده باشد. امروزه پژوهشگران زبان، در فصل مستقلّى با عنوان «خصوصيّتهاى زبر زنجيرى گفتار» به نقش عواملى چون آهنگ، كوبه، تكيه و نواخت، زير و بمى، امتداد، كشش، طنين و درنگ در دلالتهاى زبان توجه دارند[1]. این علم امروزه سبب شده تا زبان شناس در مواجهه با یک متن ادبی یا شعر با دنیایی از نشانه ها روبرو شود. بر همین اساس قرآن اگر چه به عنوان شعر یا متن ادبی مطرح نیست اما به عنوان کلام الهی در جهت انتقال پیام خود از ویژگی های مختلف زبانی از جمله آوا بهره ای ویژه برده است. امروزه توجه به این دانش توسط اندیشمندان اسلامی سبب شده تا هر روز دنیای جدیدی از لایه ها و سطوح مختلف معانی قرآن کشف و شناخته شود. با این حال کشف دقیق نشانه های آوایی و ارتباط آن ها با معانی هنوز از جنبه های مجهول این دانش در قرآن کریم می باشد.

از آن جا که دانش معناشناسی آوایی ارتباط تنگاتنگی با دو حوزه معنا و آوا دارد بر همین اساس لازم است تا ابتدا به تبیین و شناخت این دو حوزه به ویژه در زبان قرآن پرداخته شود تا هر چه بیشتر ابعاد این دانش در قرآن هویدا گردد.

2-2-معناشناسی (سمانتیک):

یکی از محورهای معناشناسی آوایی نظام معنایی زبان است. نظام معنایی سومین سطح از زبان گفتاری است[2]. زبان انسان تركيبى از دو مؤلفه لفظ و معنامی باشد؛ به عبارت دیگر علائم و نشانه‏هاى كلامى، مرتبط با واقعيتهاى بيرونى (آفاقى و انفسى) و بيانگر معانى است. اين ارتباط چنان تنگاتنگ است كه در فضاى تعامل خويش با ديگران، هنگامى كه سخن گوينده‏ای شنیده می شود، ذهن بدون التفات به صورت الفاظى كه او ابراز مى‏كند يكسر با معانى روبه‏رو مى‏شود، چندان كه زشتى و زيبايى معنا در محبوبيت يا منفوريت الفاظ مؤثر می باشد[3].

بر این اساس اين پرسش مورد توجه زبان‏شناسان بوده است كه آيا ارتباط ميان لفظ و معنا يك امر تكوينى است و معنا جزء ذات و طبيعت يك لفظ به شمار می آید يا آنكه دلالت لفظ بر معنا يك امر قراردادى است؟ به ديگر سخن از آنجا كه دلالت لفظ بر معناى حقيقى به نوعى سببيت بر مى‏گردد و وجود ذهنى لفظ سبب وجود ذهنى معنا و انتقال در ذهن مى‏شود، اين پرسش مطرح است كه منشأ اين سببيت چيست؟ آيا رابطه ميان لفظ و معنا ذاتى و معنا جزء ذات و طبيعت يك لفظ؛ همانند رابطه ميان آتش و حرارت به شمار می آید؟ يا اين رابطه ناشى از يك عامل خارجى و قرارداد اعتبارى است كه از آن تعبير به وضع مى‏شود؟[4] این موضوع از آن جهت اهمیت پیدا می کند که آیا میان معنا و لفظ آن، تناسب و رابطه ای از لحاظ شکل ظاهر و آوا وجود دارد یا نه؟

[1]فراستخواه‏، مقصود، زبان قرآن‏، تهران: علمى و فرهنگى‏: اوّل‏،1376، ص167

[2] سعيدى روشن، محمد باقر، زبان قرآن و مسائل آن، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، دوم ، 1391، ص 15

[3] نک: همان، ص 16

[4] همان، ص17

فهرست مطالب

پیشینه تحقیق

مفهوم شناسی

معنا (سمانتیک)

آوا (فونو)

معناشناسی آوایی (فنوسمانتیک)

سیری در معناشناسی آوایی(فنوسمانتیک)

در آمد

معناشناسی (سمانتیک)

جستار معنا در قرآن

نظام آوایی زبان

آواها در زبان عربی

سبک شناسی آوایی زبان قرآن

معناشناسی آوایی در قرآن کریم(فنوسمانتیک)

انواع آواشناسی معنایی در قرآن از نظر آوا

منابع