دوش آب سرد یا دوش آب گرم؟ این سوالی است که معمولاً به صورت روزمره به آن فکر نمی‌کنیم. بعضی‌ از ما عادت داریم که به زیر دوش آب سرد برویم و بعضی دیگر از احساس لختی خاصی که زیر دوش آب گرم تجربه می‌کنیم لذت می‌بریم. البته بسیاری از ما به صورت غریزی احساس می‌کنیم که دوش آب سرد می‌تواند تنش‌ و استرس ما را کم کند. شاید به همین دلیل است که به محض دیدن دوستی که عصبی یا خسته است، اکثر ما دوش آب سرد را برای او تجویز می‌کنیم.

در این زمینه سالهاست بحث‌ها و توصیه‌های فراوانی انجام شده است. اما اهمیت این مسئله به عنوان عادت ساده‌ای که می‌تواند تاثیر قابل توجهی روی کیفیت زندگی و سلامت ما داشته باشد به حدی بالا رفت که سال گذشته، موسسه ملی سلامت آمریکا در یک گزارش دقیق و کامل، به بررسی شیوه‌های مختلف هیدروتراپی و از جمله دوش گرفتن و همچنین دوش گرفتن با آب سرد پرداخت.

آنچه در ادامه در مورد فواید و خواص دوش آب سرد می‌بینید منابع مختلفی گردآوری و پس از مشاهده توافق بر روی این موارد، آنها را ارائه کرده است (منبع اول،منبع دوم،منبع سوم،منبع چهارم).

قبل از توضیحات بیشتر در این زمینه لازم به تاکید است که آنچه در ادامه می‌آید ارتباطی با انواع عملیات آکروباتیک پریدن ناگهانی در استخر آب سرد یا تجربه متوالی سونای گرم و دوش آب سرد ندارد و عمده‌ی تحقیقاتی که در این متن به آنها ارجاع داده شده است با مطالعه بر روی کسانی که بین دو تا چهار هفته به صورت روزانه از دوش آب سرد (با دمای ۱۰ تا ۱۵ درجه سانتی‌گراد) استفاده می‌کرده‌اند انجام شده است.

تحقیقات زیادی در مورد فواید و خواص دوش آب سرد انجام شده و تقریباً همه آنها تاکید دارند که این شیوه اگر به شکل متعادل و منظم مورد استفاده قرار بگیرد می‌تواند اثرات مثبت زیادی داشته باشد.

در واقع همه ماجرا از همان جایی آغاز می‌شود که بدن به محض قرار گرفتن زیر دوش آب سرد به صورت لحظه‌ای دچار استرس می‌شود و سیستم دفاعی بدن می‌کوشد به مقابله با این وضعیت بپردازد.

(به اثرات تسکینی در ادبیات تخصصیAnalgesic Effect گفته می‌شود).

دوش آب سرد به علتی که به بدن شوک وارد می‌کند مکانیزم ستیز یا گریز (Fight-or-Flight) را که مربوط به شرایط تهدید است، فعال می‌کند و طبیعتاً بدن هم پاسخ‌های مربوط به همین شرایط را (افزایش انرژی و قدرت و درواقع ترشح آدرنالین) بروز می‌دهد. به همین دلیل تحقیقات نشان داده است که دوش آب سرد می‌تواند راهکاری مناسب برای مواجه با سندرم خستگی مزمن (CFS) یا Chronic Fatigue Syndrome باشد.

همچنین دوش آب سرد باعث تقویت سیستم ایمنی بدن می‌شود و حتی بر روی تعداد گلبول‌های سفید خون هم تاثیر مثبت دارد.

یکی از اثرات قطعی و اثبات شده دوش آب سرد، مقابله آن با افسردگی است.

شاید برای شما جالب باشد که شیوه‌های خاص دوش گرفتن با آب سرد به این صورت که حدود پنج دقیقه با آب بیست درجه دوش گرفته شده و سپس دمای آب برای مدت دو دقیقه به سه درجه کاهش یابد (که به آن Adapted Cold Shower گفته می‌شود) می‌تواند به عنوان جایگزینی بسیار سالم‌تر برای الکتروشوک که در مورد بیماری‌های شدید روانی مورد استفاده قرار می‌گیرد، به کار گرفته شود.

تقریباً همه منابع در مورد اثرات بسیار مثبت دوش آب سرد بر روی سیستم تنفس و گردش خون صحبت کرده‌اند. اگر چه گروه متمم نتوانست تحقیق مشخصی را در این زمینه پیدا کند. البته شاید دلیل این مسئله شفاف بودن کامل مکانیزم این تاثیر است:

برخورد‌ آب سرد با پوست که تحت عنوان شوک سرد شناخته می‌شود بلافاصله به سریع‌تر شدن تنفس و ضربان قلب منجر می‌شود. در این شرایط بدن اکسیژن بیشتری جذب می‌کند و همچنین رگ‌ها تا حدی دچار انقباض می‌شوند. بدن تلاش می‌کند با ارسال خون با اندام‌های حیاتی، آنها را گرم نگه دارد و برآیند تمام این فرایند فعال‌تر شدن سیستم تنفس و گردش خون است.