عنوان تحقیق: ادبیات فارسی در سند تحول بنیادین و روش تدریس ادبیات فارسی

فرمت فایل: word

تعداد صفحات: 57

توضیحات

همایش جایگاه زبان و ادبیات فارسی در سند تحول آموزش‌وپرورش در تاریخ پنجشنبه، سی‌ام آذرماه 1391، با حضور استادان و جمعی از دانشجویان دانشگاه فرهنگیان سراسر کشور در دانشگاه فرهنگیان اراک برگزار شد.

دکتر حسن ذوالفقاری، مدیر گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، به‌عنوان سخنران ویژهٔ این همایش از سوی فرهنگستان زبان و ادب فارسی به ایراد سخن پرداخت. وی در آغاز با معرفی فرهنگستان زبان و ادب فارسی و گروه آموزش زبان و ادبیات، از استادان خواست به هر نحو ممکن فرهنگستان را به دانشجویان معرفی کنند. دکتر ذوالفقاری در ادامه به اسناد بالادستی چون قانون اساسی و اصل پانزدهم اشاره کرد.در فصل دوم قانون اساسی دربارۀ زبان ‌وخط‌ تصریح شده است که زبان و خط رسمی و مشترک مردم ایران فارسی است‌. اسناد و مکاتبات و متون رسمی و کتب درسی باید با این زبان وخط باشد، ولی استفاده از زبان‌های محلی و قومی در مطبوعات و رسانه‌های گروهی و تدریس ادبیات آن‌ها در مدارس‌، در کنار زبان ‌فارسی آزاد است‌. وی این اصل را برای ترویج و توسعۀ زبان فارسی و گویش­های محلی اصلی مترقی دانست.

دکتر ذوالفقاری همچنین به سند چشم‌انداز بیست‌ساله اشاره کرد که در دو اصل به موضوع زبان و ادبیات فارسی پرداخته است:

ــ اصل پنجم: تقویت وحدت و هویت ملى مبتنى بر اسلام و انقلاب اسلامى و نظام جمهورى اسلامى و آگاهى کافى دربارۀ تاریخ ایران، فرهنگ، تمدن و هنر ایرانى ـ اسلامى و اهتمام جدّى به زبان فارسى.

ــ اصل33: تقویت هویت اسلامى و ایرانى ایرانیان خارج از کشور، کمک به ترویج زبان فارسى در میان آنان، حمایت ازحقوق آنان، و تسهیل مشارکت آنان در توسعهٔ ملى.

این دو اصل نیز به تمام دستگاه­ها امکان گسترش زبان فارسی را می­دهد.

وی سپس اصل 22 سند تحول آموزش‌وپرورش را یادآور شد:«تقویت گرایش به زبان و ادبیات فارسی به‌عنوان زبان مشترک». این اصل رسالت کتاب‌های درسی را برای برنامه‌ریزی دقیق در آموزش درست زبان و ادبیات فارسی گوشزد می‌کند.

وی در ادامه با بررسی و نقد وضعیت زبان و ادبیات در سه حوزهٔ آموزش، پژوهش و فناوری در دو وزارت آموزش‌وپرورش و آموزش عالی پرداخت و راهکارهای عملی کردن سند تحول را یادآور شد.

جایگاه زبان و ادبیات فارسی در سند تحول آموزش‌و پرورش و راهکارهای تحقق آن

رئوس این بررسی عبارت بودند از:

نقاط قوّت زبان و ادبیات فارسی در آموزش‌وپرورش

یک‌پنجم (22درصد) از ساعات آموزشی مدارس، آموزش زبان و ادبیات فارسی است؛

سی عنوان کتاب درسی زبان و ادبیات، 12 درصد از کل کتاب‌ها را دربرمی‌گیرد؛

*تدوین کتاب‌ها بر اساس برنامۀ درسی و به‌صورت بستۀ آموزشی، شامل کتاب درسی، کار، راهنمای معلم و برنامۀ درسی؛

* نوآوری، تنوع، جذابیت در انتخاب متون براساس نیازهای دنیای امروز؛

* استفاده وسیع از آثار شاعران و نویسندگان فارسی‌زبان به دور از یک‌سونگری و تحجر؛

* توجه ویژه به آموزش زبان فارسی بر اساس نظریه‌های جدید آموزش زبان؛

* تکیه بر آموزش ادبیات معاصر؛

* تکیه بر جنبه‌های کاربردی زبان و ادبیات فارسی؛

* ایجاد نگرش نو، ماندگار و مثبت نسبت به مجموعۀ زبان و ادبیات غنی فارسی؛

* ایجاد التذاذ ادبی در دانش‌آموزان و تلطیف احساسات و عواطف آنان.

نقاط ضعف آموزش زبان و ادبیات فارسی در آموزش‌وپرورش

* عدم ارتباط آموزش عالی با آموزش‌وپرورش؛

* تمرکزِ بخشِ تألیف در وزارت آموزش‌وپرورش؛

* تغییر سریع مدیریت‌ها که موجب تصمیم‌گیری‌های عجولانه در تغییر کتاب‌ها و دروس می‌شود؛

* غلبۀ دیدگاه‌های شخصی مسئولان بر دیدگاه‌های کارشناسی برنامه‌ریزان؛

* ناهماهنگی و گاه تناقص بین رسانه‌ها با محتوای آموزشی کتاب‌های درسی زبان و ادبیات فارسی؛

*حذف و رد برخی شاعران و نویسندگان و آثارشان به‌جای نقد دقیق و علمی اندیشۀ آنان؛

* مشخص نبودن حدود و مرزهای قانونی برای استفاده از آثار نویسندگان به‌خصوص معاصر؛

* غیرحرفه‌ای بودن معلمان زبان و ادبیات فارسی؛

* حذف تدریجی مراکز تربیت معلّم؛

فهرست مطالب

• مقدمه------------------------------------------------------------ 1
• جایگاه زبان و ادبیات فارسی در سند تحول------------------------------- 2
• نقاط قوّت زبان و ادبیات فارسی در آموزش‌وپرورش------------------------- 2
• نقاط ضعف آموزش زبان و ادبیات فارسی در آموزش‌وپرورش------------------ 3
• نقاط ضعف آموزش رشته زبان و ادبیات فارسی در آموزش عالی---------------- 4
• نقاط قوّت آموزش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور-------------------- 6
• نقاط ضعف آموزش زبان و ادبیات فارسی در خارج از کشور------------------- 7
• نقاط ضعف پژوهش‌های زبانی و ادبی------------------------------------ 8
• نقاط قوّت فناوری‌های زبان و ادبیات------------------------------------ 10
• نقاط ضعف فناوری‌های زبان و ادبیات----------------------------------- 10
• مقدمه ای برروش های فعال تدریس------------------------------------ 13
• سمفوني زيباي تدريس---------------------------------------------- 13
• روش تدریس قصه خوانی -------------------------------------------- 14
• املای اول راهنمایی براساس روش همیاری------------------------------- 17
• تدریس براساس کارایی تیمی----------------------------------------- 19
• عناصري كه در تشكيل تيم ها موثرند----------------------------------- 19
• آزمون----------------------------------------------------------- 25
• نكات اساسي الگوي تدريس دريافت مفاهيم------------------------------ 28
• دريافت مفهوم در نگاه جدول----------------------------------------- 29
• الگوي تدريس پيشنهادي «كارايي تيم---------------------------------- 32
• عناصري كه در تشكيل تيم ها ميسرند---------------------------------- 32
• نمونه آزمون------------------------------------------------------- 37
• روش های نوین در تدریس فارسی------------------------------------- 38
• هدف های کلی برنامه ی اموزشی زبان فارسی---------------------------- 38
• یادگیری از طریق همیاری-------------------------------------------- 39
• شیوه ی نمایشنامه ای (ایفای نقش )----------------------------------- 41
• شیوه ی بحث گروهی----------------------------------------------- 41
• الگوی بدیعه پردازی یا نوآفرینی--------------------------------------- 42
• الگوی تفکر استقرائی------------------------------------------------ 42
• روش یورش مغزی در تدریس انشاء------------------------------------ 43
• چهار قاعده اساسی بارش مغزی--------------------------------------- 44
• بهره‌گيري‌‌ از شعر در آموزش ‌زبان فارسي-------------------------------- 45
• نتیجه------------------------------------------------------------ 52
• پیشنهادات-------------------------------------------------------- 53
• منابع 54