عنوان: چگونگی استقرار طرحهای نوآورانه در بدنة نظام آموزشی

فرمت فایل: Word

تعداد صفحات: 80

توضیحات

عصر حاضر، عصر تحولات و تغییرات پیوسته و برق آسا در حوزه های گوناگون حیات بشری است. این تحولات، پیامدهایی نیز در آموزش و پرورش دارد. نظام آموزشی برای هماهنگی با این دگرگونیها و مواجهه با چالشهای برآمده از آنها، نیازمند نوآوری و تغییراست. در این راستا، پژوهشها، مطالعات و طرحهایی انجام می شوند که همگی در تکاپوی جُستن روشها و راهکارهایی برای اصلاح محیط یادگیری و بهبود عملکرد نظام آموزشی هستند. آنچه عمدتاً توجه متخصصان و حتی سیاست گذران را به خود معطوف کرده، بیشتر ناظر بر انطباق فنی نوآوریها با دانش روز است. به عبارت دیگر، تلاشها صرف آن می شوند که روشها و راهکارها، به لحاظ فنی و علمی، درست طراحی و تدوین شوند تا هرچه بیشتر با نیازها و مسائل نظام آموزشی تناسب داشته باشند. این اهتمام در جای خود بسیار باارزش است، اما تمامی کار نیست. آن چه مغفول مانده و کمتر مورد توجه قرار گرفته، انطباق اجتماعی نوآوریهاست؛ یعنی چگونگی استقرار طرحهای نوآورانه در بدنة نظام آموزشی و راه یابی آنها به مدرسه و کلاس درس. به سخن دیگر، چگونگی اشاعه و انتشار موفقیت آمیز نوآوریها در بدنة نظام آموزشی مسئله مهمی است که باید حل شود. این مسئله در سطحی بالاتر از انطباق فنی نوآوری است. بر همین اساس، تاکنون در نظام آموزشی ما کم و بیش نادیده گرفته شده است.

بررسی سیر تحول نظام جدید آموزش و پرورش ایران نشان می دهد که انطباق اجتماعی نوآوریها در بازسازی و اصلاح این نظام، آن چنان مد نظر نبوده است و بیشتر، نوآوریها به روش بخشنامه ای و دستوری، بر بدنة نظام آموزشی تحمیل شده اند. گویی نوآوری قطعه­ای از یک دستگاه مکانیکی است که به راحتی با قطعة فرسوده تعویض می شود. لذا در موارد زیادی، میزان موفقیت نوآوری در ورود به مدرسه، کلاس و فرایند یاددهی - یادگیری دانش آموزان، کم بوده و گاهی هم با شکست مواجه شده است. این در حالی است که به اذعان کارشناسان طرحهای نوآورانه، از نظر علمی و فنی، خوب طراحی می شوند یا تلاش می شود که چنین طراحی شوند.

این مقاله با پرداختن به مسئله مهم انطباق اجتماعی نوآوریها، الگویی برای اشاعة نوآوری و عدم مقاومت در برابر تغییرات صحیح در نظام آموزشی منطقه 11 ارائه می دهد. این الگو که الگویی" تقاضا مدار"[1] است، ضمن توجه به شرایط اجتماعی انتشار نوآوریها و ارائة معیارها و شرایطی برای اجرای آنها در مدرسه، بنیاد پذیرش و اجرای نوآوری را بر تصمیم گیری گروهی در مدرسه بنا می نهد که مراحل زیر را شامل می شوند:

- تولید نوآوری

- اصلاح و متناسب سازی

- انتشار و اطلاع رسانی

- پذیرش،ایجاد آمادگی و تقاضا

- بررسی تقاضای مدرسه

- پشتیبانی از مدارس متقاضی اجرای نوآوری

- بازخورد و اصلاح

نظارت‌ و كنترل‌ از جمله‌ وظايف‌ مهم‌ مديران‌ آموزشي‌ است‌ كه‌ ميزان‌ پيشرفت‌ در جهت‌هدف‌ها را اندازه‌گيري‌ مي‌كند و سبب‌ تشخيص‌ به‌موقع‌ انحرافات‌ و انجام‌ اقدامات‌ اصلاحي‌ياتغييرات‌ در سازمان‌ مي‌شود.

فراگرد كنترل‌ شامل‌ 4 مرحله‌زير مي‌باشد:

1) تعيين‌ ملاك‌ها و روش‌هاي‌ سنجش‌ و اندازه‌گيري‌ فعاليت‌ها

2) نظارت‌ بر عملكردها و فعاليت‌ها و سنجش‌ و اندازه‌گيري‌ آنها

3) مقايسه‌ نتايج‌ حاصله‌ از سنجش‌ عملكردها با ملاك‌ها و هدف‌ها

4) اقدام‌ براي‌ اصلاح‌ يا تغيير عملكرد.

كنترل‌ در سازمان‌ها به‌ 3 نوع‌ كنترل‌ مقدماتي‌، كنترل‌ همگام‌ عمليات‌ و كنترل‌ نهايي‌طبقه‌بندي‌ مي‌شود.

پيچيدگي‌ وظايف‌ و انتظارات‌ كاركنان‌ در سازمان‌ها نياز به‌كنترل‌ و نظارت‌ را امري‌اجتناب‌ناپذير مي‌سازد و تحقيقات‌ مختلف‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ يكي‌ از نيازهاي‌ آموزشي‌مديران‌، نياز به‌افزايش‌ توانايي‌ در زمينه‌ي‌ نظارت‌ و راهنمايي‌ تعليماتي‌ است‌ و لازم‌ است‌ كه‌نظارت‌ معلم‌محور يا باليني‌ جايگزين‌ نظارت‌ سنتي‌ و متداول‌ شود. در نظارت‌ معلم‌محور،ناظر (مدير) و معلم‌ هر دو در جريان‌ نظارت‌ مشاركت‌ و تعامل‌ پهلو به‌پهلو دارند و هدف‌ ازاين‌ نوع‌ نظارت‌ دادن‌ بازخورد مناسب‌ به‌معلمان‌ در زمينه‌ي‌ وضعيت‌ فعلي‌ آموزش‌، رشدمهارت‌هاي‌ استفاده‌ از راهبردهاي‌ آموزشي‌، تشخيص‌ و حل‌ مشكلات‌ كلاس‌ درس‌ و ايجادنگرش‌ مثبت‌ در معلمان‌ به‌نظارت‌ و... است‌. اين‌ نوع‌ نظارت‌ شامل‌ سه‌ مرحله‌ي‌ جلسه‌ي‌ تبادل‌نظر طرح‌ريزي‌، جلسه‌ي‌ مشاهده‌ و جلسه‌ي‌ تبادل‌نظر براي‌ بازخورد مي‌باشد. براي‌ انجام‌دقيق‌ نظارت‌ ثمربخش‌ مدير بايد اطلاعاتي‌ در زمينه‌ي‌ برنامه‌ريزي‌ و آمادگي‌، مديريت‌ وسازماندهي‌ كلاس‌، روش‌هاي‌ تدريس‌، كيفيت‌ يادگيري‌ و... به‌دست‌ آورد و لازم‌ است‌ اين‌اطلاعات‌ به‌موقع‌ و دقيق‌ باشد. نقش‌ نظارتي‌ مديران‌ آموزشي‌ در ابعاد وظايف‌ اداري‌، وظايف‌برنامه‌ريزي‌ تحصيلي‌، وظايف‌ آموزشي‌ تقسيم‌ و مورد بررسي‌ قرار مي‌گيرد.

کلید واژه ها:

آموزش و پرورش، نوآوریهای آموزشی، اشاعة نوآوری، انطباق اجتماعی نوآوری، تصمیم گیری گروهی، الگوی تقاضا مدار.

فهرست مطالب

• چکیده. 6
• کلید واژه ها:8
• مقدمه. 9
• 1-تعاریف.. 13
• 1-1-تعریف مقاومت.. 14
• 1-2-طبیعت و علل مقاومت.. 18
• 1-3-مقاومت مثبت.. 22
• 1-4-تحول و پدیده تحولی.. 23
• 2-روشهای تغییر نگرش سنتی و افزایش انگیزش به دیدگاههای نوین مدیریت و علل مقاومت در برابر تغییر در مدیران آموزشی منطقه 11 آموزش و پرورش:24
• 2-1-نقدی بر وضع موجود اشاعة نوآوری و مقاومت مدیران در برابر تغییرات در نظام آموزش و پرورش منطقه 11 27
• 2-2-الگوی پیشنهادی برای اشاعة نوآوری و عدم مقاومت در برابر تغییر در نظام آموزشی منطقه 11. 32
• 2-2-1- تولید نوآوری.. 33
• 2-2-2- اصلاح و متناسب سازی نوآوری با ویژگیهای پذیرندگان و محیط اشاعة. 35
• 2-2-3- انتشار و اطلاع رسانی.. 36
• 2-2-4- پذیرش، ایجاد آمادگی درمدرسه و تقاضا38
• 2-2-5- بررسی تقاضای مدرسه. 39
• 2-2-6- پشتیبانی از مدارس متقاضی اجرای نوآوری.. 40
• 2-2-7- بازخورد و اصلاح. 40
• 3-نظارت‌ و كنترل‌ در مديريت‌ آموزشي‌.. 41
• 3-1-تعريف‌ كنترل‌(68). 41
• 3-2-تفاوت‌ نظارت‌(72) و كنترل‌:42
• 3-3-اهميت كنترل‌ ونظارت‌.. 43
• 3-4-گستره‌ي‌ نظارت‌ مديران‌ در مدارس‌... 45
• 3-5-نظارت‌ كلينيكي‌(77) (معلم‌محور). 46
• 3-6-چرخه‌ي‌ انجام‌ نظارت‌ معلم‌محور. 48
• 3-7-اهداف‌ نظارت‌ معلم‌محور. 49
• 3-8-نقش‌ نظارتي‌ مديران‌.. 50
• 4-بحث و بررسی.. 51
• 5-پیشنهاد. 56
• 6-پیشنهاداتی به آموزش و پرورش منطقه 11. 57
• 6-1-صدویک نکته مهم در مدیریت تغییر و تحمل آن.. 57
• 6-2-ضرورت تغییر. 57
• 6-3-شناخت علل تغییر. 58
• 6-4-شناسایی منابع تغییر. 58
• 6-5-طبقه‌بندی انواع تغییر. 59
• 6-6-تمرکز بر اهداف.. 59
• 6-7-تشخیص تقاضا برای تغییر. 60
• 6-8-انتخاب تغییرات ضروری.. 60
• 6-9-ارزیابی پیچیدگی.. 61
• 6-10-شیوه‌های مشارکت دادن افراد. 61
• 6-11-انتخاب مقیاس زمانی.. 62
• 6-12-تهیه برنامه عمل.. 63
• 6-13-پیش‌بینی اثرات تغییر. 63
• 6-14-پیش‌بینی مقاومت در برابر تغییر. 64
• 6-15-آزمایش و کنترل برنامه‌ها65
• 6-16-اطلاع‌رسانی در مورد تغییر. 65
• 6-17-واگذاری مسئولیت.. 66
• 6-18-ایجاد تعهد. 66
• 6-19-تغییر فرهنگ... 67
• 6-20-کنترل مقاومت.. 67
• 6-21-نظارت بر پیشرفت.. 68
• 6-22-بازنگری پیش‌ فرض‌ها68
• 6-23-حفظ انگیزه حرکت.. 69
• 6-24-اعمال تغییرات بیشتر. 70
• 6-25-سخن آخر. 70
• نتیجه گیری.. 70
• منابع. 72
• پی نوشتها74