عنوان: مبانی نظری و پیشینه تحقیق تاب­ آوری

فرمت فایل: word

تعداد صفحات: 30

توضیحات

از نظر ریشه شناسی، لغت "تاب آوری" از لاتین " salire "می آید (تاب آوردن ،جستن ) و " resile (جهش به جای اصلی یا ارتجاع به عقب ). این در حقیقت به این معنی است که تاب آوری به عنوان توانایی "به حال آمدن " یا بازگشت به حالت اولیه در نظر گرفته می شود.(دیویدسون همکاران،2005)

واژه تاب آوری را می توان به صورت بیرون آمدن از شرایط سخت یا تعدیل آن تعریف نمود.درواقع

تاب آوری ظرفیت افراد برای سالم ماندن و مقاومت و تحمل در شرایط سخت و پرخطر است که فرد نه تنها بر آن شرایط دشوار فائق می شود بلکه طی آن و با وجود آن قوی تر نیز می گردد. پس تاب آوری به معنای توان موفق بودن، زندگی کردن و خود را رشد دادن در شرایط دشوار (با وجود عوامل خطر) است. این شرایط خود به خود ایجاد نمی شود مگر اینکه فرد در موقعیت دشوار و ناخوشایندی قرار گیرد تا برای رهایی از آن یا صدمه پذیری کمتر، حداکثر تلاش را برای کشف و بهره گیری از عوامل محافظت کننده (فردی و محیطی) در درون و بیرون خود که همواره به صورت بالقوه وجود دارد، بکار گیرد (کاظمی،1383).

تاب­آوری، توانایی مقاومت خودآگاه در برابر رفتار بیماری تعریف ­شده ­است. به عنوان مثال، پاسخ هر فرد به رویدادهای مشابه عینی و شرایطی از قبیل دهشت­زدگی یا خواسته­های شغلی بالا، متفاوت است. بنابراین، تاب­آوری قابل ارتجاع است و چیزی شبیه به تمرین با تردمیل است(فلیپ، 2006). تاب­آوری عبارت است از توانایی بازیابی تجربیات هیجانی منفی(بلاک و بلاک، ١٩٨٠؛ بلاک و کرمن، ١٩٩٦؛ لازاروس، ١٩٩٣)، تاب­آوری فرآیندی است که به موجب آن فرد، هیجان مثبت را در مواجهه با شرایط گوناگون تجربه می­کند(کارور، ١٩٩٨؛ توگاید و فردریکسون، ٢٠٠٤).

در سوابق پژوهشی روان­شناختی واژه تاب­آوری مترادف با دانش واژه­های ذیل هستند که عبارتند از هوش هیجانی کلمن، یاد گیری خوش ­بینی سلیگمن، احساس معنای فرانکل با کامیابی سیبرت و تری­ونت، یادگیری کاردانی روزنهان و خودباوری راجرز(مدی و خوشابا، 2005). اینکه تاب­آوری را مترادف چه کلمه­ای بدانیم محققان تعاریف متعددی از آن ارائه دادند. به طوری که دیویدسون(2000) تاب­آوری را استعداد و ظرفیت افراد جهت غلبه بر استرس، حوادث و فجایع می­داند. همچنین، ماستن، بست و گارمزی(1990) تاب­آوری را فرآیند مقابله و سازگاری موفقیت­آمیز با شرایط چالش­انگیز و تهدیدکننده زندگی می­دانند. تاب­آوری نه تنها گویای شکست­ناپذیری افراد در برابر حالتهای اضطرابی است بلکه موجب می­شود افراد با قوای روانی و ذهنی بیشتری در مقابل شرایط استرس­زا مقاومت کنند.

تاب آوری در مورد کسانی بکار می رود که در معرض خطر قرار می گیرند ولی دچار اختلال نمی شوند. از این رو شاید بتوان نتیجه گیری کرد که مواجه شدن با خطر شرط لازم برای آسیب پذیری هست اما شرط کافی نیست. عوامل تاب آوری باعث می شوند که فرد در شرایط دشوار و با وجود عوامل خطر از ظرفیت های موجود خود در دست یابی به موفقیت و رشد زندگی استفاده کند و از این چالش و آزمون ها به عنوان فرصتی برای توانمند کردن خود بهره جوید و از آنها سربلند بیرون آید. تاب آوری با در نظر داشتن توام شرایط استرس زا و توانایی ذاتی افراد برای پاسخ گویی، دوام آوردن و رشد نرمال در حضور شرایط استرس زا مطرح می شود. مفهوم تاب آوری یک راه حل امید بخش و خوشایند است، زیرا سرانجام سختی ها و شرایط بد دوران کودکی می تواند بالقوه ویرانگر و ناامید کننده باشد. شواهد روشنی در مورد وجود رابطه میان وقایع ناخوشایند و سختی زندگی در دوران کودکی با بروز اختلالات روانی در سال های بعدی زندگی وجود دارد که از این اختلالات می توان افسردگی، سوء مصرف مواد و خودکشی را نام برد (کاظمی،1383).

به طورکلی، فرآیند تاب­آوری در پاسخ به تجربۀ تنیدگی ظاهر می­شود و زمانی رخ می­دهد که "شرایط یا رویدادی از سوی فرد متناسب با بهزیستی او مورد ارزیابی قرار می­گیرد و منابع فرد در این فرآیند تحمیل می­شوند یا نادیده گرفته می­شوند"(فولکمن و لازاروس، ١٩٨٥). زمانی­ که تجربۀ تنیدگی رخ می­دهد، تاب­آوری به عنوان مکانیسمی مقابلۀ فرد را ممکن می­سازد و امکان بازیابی از اثرات خطرناک ارزیابی­های هیجانی منفی را که اغلب با تنیدگی همراه است را فراهم می­سازد. تاب­آوری ابتدا با کنترل هیجان منفی و با انجام واکنش­های رفتاری تحقق می­یابد تا شرایط تنش­زا بهبود یابد(فولکمن و لازاروس، ١٩٨٠). بنابراین تاب­آوری به فرد برای مقابله با رویدادهای تنش­زای زندگی و انجام کنش­های رفتاری پیش­گستر کمک می­کند تا امکان ارزیابی­های هیجانی مثبت­تر رویدادها فراهم شود( فولکمن و لازاروس، ١٩٨٥).

لاتر، سیس، چتی و بیکر(2000) تاب­آوری را به عنوان فرآیندی پویا در نظر می­گیرند که باعث می­شود زمانی که افراد با مسائل تنش­زا و مشکلات مهم در زندگی روبرو می­شوند، رفتارهای مثبت انطباقی­تر از خود نشان دهند. این پژوهشگران بر این باورند که تاب­آوری موجب می­شود نتایج منفی را به نتایج مثبت تبدیل کنند. نتایج مثبت یا انطباق مثبت یعنی رفتارهای شایسته و موفقیت­آمیز اجتماعی زمانی که افراد در مراحل خاصی از زندگی خود با مشکل یا مسأله­ای روبرو می­شوند. مثلاً فقدان آشفتگیهای روانی بعد از واقعه آسیب­زای 11 سپتامبر ایالات متحده آمریکا.

نیومن(2002) تاب­آوری را نوعی الگوی انطباقی تعریف می­کند که هنگامی که فرد از این منابع استفاده می­کند و از آنها بهره می­جوید تاب­آوری در فرد تقویت می­شوند و چه این منابع در درون فرد باشند و چه منابع خارجی باشند، موجب ارتقاء فرد می­شود و فرد را در برابر حوادث مصون می­سازد.

فهرست مطالب

• تاب آوری
• تعریف تاب آوری
• ظهورتاب آوری
• تاب­ آوری و آسیب­ پذیر
• ارتباط بین تاب­آوری، مراحل رشد روانی، شناختی، اجتماعی و سلامت روان
• الگوی تاب­آوری و آسیب­پذیری
• ویژگیهای افراد تاب­ آور
• وجوه تاب آوری
• ویژگیهای دخیل درتاب آوری
• سخت‌رويي کلیدی برای تاب ­آوری
• مؤلفه ­های تاب­ آوری
• پژوهشهای انجام شده در این زمینه
• منابع