عنوان: مبانی نظری و پیشینه تحقیق ازدواج، طلاق و ارث

فرمت فایل: word

تعداد صفحات: 100

خداوند در قرآن می­فرماید: «یَا أَیُّهَا النَّاسُ اتَّقُواْ رَبَّکُمُ الَّذِی خَلَقَکُم مِّن نَّفْسٍ وَاحِدَهٍ وَخَلَقَ مِنْهَا زَوْجَهَا وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالاً کَثِیرًا وَنِسَاء»؛ ای مردم از پروردگارتان که شما را از نفس واحدی آفرید و جفتش را نیز از او آفرید و از آن دو، مردان و زنان بسیاری پراکنده کرد، پروا دارید. (سوره­ی نساء، آیه­ی 1).

خداوند در جای دیگر می­فرماید: «وَمِنْ آیَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَکُم مِّنْ أَنفُسِکُمْ أَزْوَاجًا لِّتَسْکُنُوا إِلَیْهَا وَجَعَلَ بَیْنَکُم مَّوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ»؛ یکی از نشانه های لطف الهی این است که برای شما از جنس خودتان، جفتی (و همسری) بیافرید که در بر او آرامش یابید و با هم انس گیرید و میان شما، رأفت و مهربانی قرار داد به یقین، در این نعمت برای مردمی که می­اندیشند، نشانه هایی است. (سوره­ی روم،

آیه­ی 21).

در باب اقدام به ازدواج قرآن مى‏فرماید: «وَأَنکِحُوا الْأَیَامَى مِنکُمْ وَالصَّالِحِینَ مِنْ عِبَادِکُمْ وَإِمَائِکُمْ إِن یَکُونُوا فُقَرَاء یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِیمٌ وَلْیَسْتَعْفِفِ الَّذِینَ لَا یَجِدُونَ نِکَاحًا حَتَّى یُغْنِیَهُمْ اللَّهُ مِن فَضْلِهِ...»؛ مردان بی زن وزنان بی­شوهر و غلامان و کنیزان درست کارتان را همسر دهید، اگر تنگ دستند، خداوند آنان را از فضل خویش بی­نیاز خواهد­­کرد، زیرا خدا­ گشایشگر داناست. کسانی که وسیله­ی زناشویی نمی­یابند، باید عفت ورزند تا خدا، آنان را از فضل خویش بی­نیاز گرداند»(سوره­ی نور، آیات 32 و 33).

لفظ نکاح، ازدواج، عقد و مانند این­ها هردوی دایم و موقت را شامل است و روی این اصل گذشته ازآیه­ی عقد موقت «فَمَا استَمتَعتُم بِهِ مِنهُنَ فَاَتُوهُنَّ أجُورَهُنَّ فَریضَة» آن چه بهره شهوانی یا جنسی از این زنان بردید مزدهاشان را که فریضه و واجب حتمی است بپردازید. (صادقی تهرانی، 1378ص 280،).

گذشته از این تمامی آیاتی که مشتمل بر الفاظ نکاح و زناشویی است هر دوی عقد دایم و موقت را زیر پوشش دارد، مگر آن دسته از آیاتی که با قراینی آشکار ویژه‌ی عقد دایم است. (صادقی تهرانی، 1378ص 280،).

به هر حال، اگر چه در اینجا تمامی ابعاد زندگی زناشویی مورد بحث است ولی این مختصر گنجایش شرح وبسط آن را ندارد وتنها باید گفت ازدواج ضرورتی است همگانی که خودداری از آن در صورت امکان، خودداری از حکم خدا است، مگربرای افرادی که شرایط شرعی ازدواجشان فراهم نیست که در این صورت بایستی عفاف را پیشه­ی خود سازند و البته فقر هم به تنهایی مانعی برای ازدواج نخواهد بود، چرا که خدای متعال وعده داده است آنان را از فضل خود، بی­نیاز می­گرداند و قرآن در (سوره­ی نور، آیات 32، 33) می­فرماید «وَ أَنکِحُوا الأَیَمی مِنکُم وَالصَلِحِینَ مِن عِبَادِکُمو إِمَآئِکُم إن یَکُونُوا فُقَرَآءَ یُغنِهِمُ اللَّهُ مِن فَضلِهِ وَاللَّهُ وسِعٌ عَلِیمُ وَ لیَستَفِفِ الَّذِینَ لَایَجِدُونَ نِکَاحًا حَتَّی یُغنِیَهُمُ اللَّهُ مِن فَضلِهِ» و اگر کسانی از مردان که توان دارند، خدا آنان را غنی خواهد کرد... وکسانی هم که توانایی ازدواج دایم و منقطع را ندارند بایستی عفاف پیشه کنند تا خدا آنان را از فضلش برخوردار، و برای ازدواج بی نیازشان­گرداند. (صادقی تهرانی، 1386ص 59 و 60،).

 

1- لزوم تشکیل خانواده

قرآن کریم در رابطه با ازدواج و تشکیل خانواده و چگونه زندگی کردن و برخورد زن و شوهر با هم به خصوص، برخورد شوهر با زن دستوراتی داده شده که با مراجعه به آن دستورات اهمیت ازدواج و تشکیل خانواده در بینش قرآن روشن می­شود. در رابطه با ازدواج و این که نگذارید زنی بی شوهر و مردی بی­ زن بماند در قرآن کریم چنین سفارش شده است:

«باید مردان بی­زن و زنان بی­شوهر و کنیزان و بندگان خود را به نکاح یکدیگر در آورید تا در میان مؤمنین مردی بی­زن و زنی بی­شوهر باقی نماند و از فقر نترسید و به خاطر فقر و تنگدستی ترک ازدواج نکنید.»(سوره­ی نور، آیه­ی 3).

اگر مرد و زنی فقیر و تهی دست هستند، خداوند به لطف خود آن زن و شوهر را بی­نیاز خواهد کرد، زیرا خداوند به احوال بندگان خود آگاه است و رحمتش بی­پایان است. چون ازدواج نقش تربیتی فوق العاده­ای برای انسان چه دختر و چه پسر دارد، ازدواج اولین گام برای رهایی از خود پرستی و خود دوستی است، هر کدام از زوجین تا پیش از ازدواج تنها به فکر خود و نیازهای مادّی و معنوی خودشان هستند، اما با ازدواج است که نیازهای آنان رنگ دیگر دوستی به خود می­گیرد، چون تجربه نشان داده که افرادی که به خاطر پاکی و به منظور تهذیب نفس تا آخر عمر از، ازدواج خوداری کرده‌اند، آن‌ها نه تنها در آخر عمر از این رفتار خود پشیمان شده‌اند، بلکه خامی­ها و ناپختگی­هایی در رفتار آنان بوده است که این نشان می­دهد که تنها در سایة ازدواج است که بخشی از شخصیت انسان شکل می‌گیرد.

 

2- حق زناشویی زن در قرآن

«أَحِلَّ لَکُم لَیلَةَ الصِّیَامِ الرَّفَثُ إِلَی نِسَآئکُم هُنَّ لِبَاسٌ لَّکُم وَ أَنتُم لبَاسٌ لَّهُنَّ»؛ برای شما حلال شد در شبهای ماه رمضان مباشرت با زنان خود که آن‌ها جامه­ی ستر و عفاف شما هستند و شما نیز لباس عفّت آن‌ها هستید. (سوره­ی بقره، آیه­ی 187).

لباس عیوب انسان را می­پوشاند، هر یک از زن و مرد نیز باید عیوب و نارسایی­های یکدیگر را بپوشانند. لباس انسان را از سرما و گرما حفظ می­کند، وجود همسر نیز کانون خانواده را گرم و زندگی را از سردی می­رهاند. دوری از لباس، مایه­ی رسوایی است، دوری از ازدواج و همسر نیز سبب انحراف و رسوایی انسان می­گردد. و در هوای سرد، لباس ضخیم و در هوای گرم لباس نازک استفاده می­شود، هر یک از دو همسر نیز باید اخلاق و رفتار خود را متناسب با نیاز روحی طرف مقابل تنظیم کند، اگر مرد عصبانی است، زن با لطافت با او برخورد کند و اگر زن خسته است، مرد با او مدارا کند. انسان باید لباس خود را از آلودگی حفظ کند، هر یک از دو همسر نیز باید دیگری را از آلوده شدن به گناه حفظ نماید. (قرائتی، 1382ج 1، ص 294،).

 

3- همسر مایه تسکین و آرامش

قرآن همسر را مایة تسکین و آرامش مرد و زندگی محبت آمیز زن و مرد را رحمت معرفی نموده است، چنان­که در این مورد می­فرماید: از ­جمله آیات­ الهی آن است­که بر شما از جنس­ خودتان­ جفتی «زن» بیافرید­که در­کنار ­او ­آرامش یابید و با هم اُنس بگیرید، و در بین شما رأفت و مهربانی بر قرار فرمود. (سوره­ی روم، آیه­ی 21).

خداوند در (آیه 189 سورة اعراف)، حضرت حوّا را وسیلة آرامش و مایه تسکین حضرت آدم (ع) معرفی نموده.

 

فهرست مطالب

معنی نکاح، طلاق و ارث از نظر لغت و اصطلاح

ازدواج

بخش اول: اهمیت ازدواج و فواید آن از دیدگاه قرآن و روایات

ارزش و اهمیت ازدواج از نظر قرآن

ارزش و اهمیت ازدواج از نظر روایات

بخش دوم: ازدواج دائم

نکاح

اهمیت دادن به متدین بودن زن و مرد در ازدواج

اهمیت و ماهیت مهریه

تعدد وکالت

سنخیت هماهنگی زوجین

حقوق هم آهنگ زن و شوهر

نفقه وتمکن زوج

بخش سوم: ازدواج موقت

ازدواج موقت یک ضرورت اجتماعی

فرق میان عقد دایم و منقطع

عیب های مبطل عقد ازدواج

عدهای از زنها که ازدواج با آنان حرام است

احکام شیر دادن و شرایط ازدواج آن

مبحث طلاق

بخش اول: اهمیت طلاق از دیدگاه قرآن و روایات

اهمیت طلاق از دیدگاه قرآن

اهمیت طلاق از دیدگاه روایات

بخش دوم: احکام طلاق

طلاق

طلاق‌دهنده و شرايط آن

صیغه ی طلاق

انواع طلاق

حكم محلل در صورت طلاق سوم

وقوع نُه طلاق عده ای

احکام متفرقه ی طلاق

عده ها

بحث ارث

بخش اول: اهمیت ارث از دیدگاه قرآن و روایات

اهمیت ارث از دیدگاه قرآن

اهمیت ارث از دیدگاه روایات

بخش دوم: احکام ارث

چه کسانی بواسته خویشی ارث میبرند

ارث زن و شوهر

ارث فردی که تغییر جنسیت داده، از والدین و فرزندان

حکم محرمیت، نسب، ارث و حلال زاده بودن فرزند پرورشگاهی

4-2-5- به ارث رسیدن اموال شبهه ناک یا حرام

توارث مسلمان و کافر

ارث و استطاعت در حج

مسائل متفرقه ی ارث

فهرست منابع و مآخذ